Zjawiska astronomiczne - M

Alfabetyczny spis zajwisk astronomicznych

Mgławice

Mgławice są to obłoki gazu i pyłu międzygwiazdowego lub rozległe otoczki gwiazd.

Do mgławic należą także obłoki molekularne składające się głównie z wodoru dwuatomowego  i  tlenku węgla.   Materia mgławic miejscami zbija się  w gęste skupiska tworzące kolebkę nowych gwiazd. Rozmiary, temperatura  i  skład  obłoku decydują o  przebiegu życia rodzących się tam gwiazd.

Znane są następujące typy mgławic:
•    ciemne - całkowicie pochłaniające światło widzialne i nadfiolet - miejsce powstawania gwiazd (np. Koński Łeb)
•    refleksyjne - o słabym blasku pochodzącym od odbitego i rozproszonego światła gwiazd znajdujących się w pobliżu (np. Merope, Irys)
•    emisyjne – jasne i święcące wskutek fluorescencji, gdzie gaz ogrzewany jest do ok. 10000 °K przez promieniowanie pobliskich gorących gwiazd (np. Orzeł, Trójlistna Koniczyna)
•    planetarne – obłoki gazu i pyłu powstałego z zewnętrznych warstw gwiazdy w  końcowej fazie życia czerwonego olbrzyma. Jej  zewnętrzne warstwy są odrzucane i  ogrzewane przez znajdującego się wtedy w ich wnętrzu białego karła (np. Pierścień, Meduza)
Największe osiągnięcia w dziedzinie nazewnictwa mgławic należą do Charlesa Messiera, który podjął się ich skatalogowania.  Dziś katalog  zawiera 110 najjaśniejszych obiektów nocnego nieba widocznych za pomocą  teleskopów już w  końcu  XVIII wieku.  W tamtym czasie  mgławicą nazywano każdy odległy i słabo widzialny obiekt astronomiczny, również  galaktyki. Na naszej półkuli przy bardzo korzystnych warunkach jesteśmy w stanie dostrzec Wielką Mgławicę w Andromedzie (M31),  a właściwie galaktykę Andromedy. Najlepiej widoczną rzeczywistą mgławicą  jest jednak Wielka Mgławica w Orionie (M42) dostrzegalna gołym okiem jako „środkowa gwiazda” w jego mieczu. Już jednak w lornetce widok mgławicy zapiera dech w piersiach.  

 

Michalina Czynszak, Mateusz Orbaczewski – uczniowie klasy II D Liceum Ogólnokształcącego w Radziejowie,
Sławomir Kieraj, Janusz Wrzesiński –  koordynatorzy Astrobazy Radziejów

Fot. Wielka Mgławica w Orionie – Jan Urbański, uczeń klasy III B Liceum Ogólnokształcącego  w Radziejowie

Astrobaza Kopernik © 2013

Projekt i wykonanie: PRO-COMP